اصطکاک سازمانی چیست و چطور شما را خسته می کند؟
اگر کارفرما هستید و کسب و کار شما دیگر مانند قبل بازدهی ندارد ممکن است اصطکاک سازمانی در این امر دخیل باشد مفهومی که می تواند به روش های گوناگون خودش را به شما نشان دهد. اصکاک سازمانی مفهومی است که در واقع به نگرانی ها و دغدغه های شما در محیط کار اشاره دارد اما این دغدغه ها کاری نیستند. اگر به عنوان کارمند در محل کار خود مدام نگران حرف هایی هستید که پشت سرتان می زنند و این موضوع باعث شده تا در کار خود نیز به مشکل بخورید و رضایت شغلی خود را از دهید. بهتر است ادامه این مطلب را از دست ندهید زیرا در این مقاله دقیقا به همین مسئله اشاره خواهد شد.
اصطکاک سازمانی چیست؟
اصطکاک سازمانی نوعی مقاومت در محیط کار است؛ مقاومتی که میتواند در قالب عقبنشینی کارکنان ظاهر شود و روحیه و میزان مشارکت آنها در سازمان را کاهش دهد. در نتیجه چنین شرایطی، رضایت کارکنان بهشدت افت میکند و خروجی سازمان نیز آنطور که انتظار میرود نخواهد بود. همانطور که از نام این مفهوم پیداست، متأسفانه عملکرد آن شباهت زیادی به اصطکاک در دنیای فیزیکی دارد. فرصتهای رشد از دست میروند و انرژی کارکنان کاهش پیدا میکند؛ زیرا همه درگیر حواشی سازمان شدهاند و دیگر کسی آنطور که باید به کار خود اهمیت نمیدهد.
عوامل اصطکاک سازمانی
همانطور که اشاره کردیم، اصطکاک سازمانی میتواند تمام بخشهای یک سازمان را تحت تأثیر قرار دهد، آن را فلج کند و مانع دستیابی به خروجی مطلوب شود. اما این اتفاق چگونه رخ میدهد؟ چه عواملی باعث شکلگیری اصطکاک سازمانی میشوند؟ در ادامه این مقاله به برخی از مهمترین عوامل ایجادکننده آن اشاره میکنیم.
- نابرابری حقوق کارکنان
به نظر شما اگر در محیط کار بیشتر از سایر همکاران خود فعالیت کنید، اما حقوق و دستمزد کمتری نسبت به آنها دریافت کنید، آیا این شرایط باعث شکلگیری حواشی، مشکلات مختلف و دغدغههای فکری برای شما نخواهد شد؟
- میزان توجه به کارکنان
مانند حقوق دریافتی ممکن است مدیر یک سازمان صرفا فقط به یک کارمند توجه کافی نشان داده و همین مسئله باعث شایعه پراکنی و درگیری آن فرد در حواشی شود. بنابراین این عامل را جدی بگیرید، به ظاهر ممکن است بی اهمیت باشد اما از درون سازمان و پیشرفت شغلی آن را خراب می کند.
- تغییرات ساختار سازمان
تغییرات در ساختار و مدیریت سازمان میتواند نقش قابلتوجهی در شکلگیری اصطکاک سازمانی داشته باشد. برخی از کارکنان نمیتوانند بهسادگی خود را با تغییرات سازمانی سازگار کنند و همین مسئله میتواند بذر اصطکاک را در فضای سازمان و میان اعضای تیم بکارد.
- ضعف مدیریت و رهبری کارکنان
یکی از عواملی که میتواند سازمان را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد، شیوه مدیریت و استراتژیهای رهبری آن است. یک مدیر ضعیف نمیتواند آنطور که باید ارتباطات میان کارکنان را مدیریت کرده و بهدرستی آنها را هدایت کند.
- عدم ارتباط مؤثر
زمانی که اعضای تیم نتوانند بهدرستی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، طبیعتاً سوءتفاهمها و مشکلات مختلف نیز افزایش پیدا میکند.
بهطور کلی، هر عاملی که باعث شکلگیری اختلافات عقیدتی و عاطفی میان کارکنان شود، میتواند زمینه را برای بروز و گسترش این مفهوم خطرناک و موذی فراهم کند؛ مفهومی که اگر جدی گرفته نشود، میتواند سازمان را از درون نابود کند.
مزایای کاهش اصطکاک سازمانی
همانطور که گفته شد، کاهش اصطکاک سازمانی مزایای متعددی به همراه دارد که میتواند به بهبود و ارتقای مدیریت تغییر کمک کند. برخی از این مزایا عبارتاند از:
- افزایش بهرهوری
- بهبود همکاری
- افزایش مشارکت کارکنان
- توسعه نوآوری
- افزایش رضایت کارکنان و حفظ آنها
راهکار های اصطکاک سازمانی
شاید مقابله با چنین مشکل موزی و سختی کار دشوار و چالش برانگیزی باشد. در واقع شما باید در ابتدا بتوانید میزان تعهد سازمانی و تعلق کارکنان نسبت به شغل خود را بسنجید و سپس مطابق با آن تصمیم بگیرید. برخی از راه حل هایی که می توانند از بروز این مشکل جلوگیری کند شامل موارد زیر می شوند:
- ارتباطات صریح
کارکنان را تشویق کنید تا با یکدیگر صریح و شفاف صحبت کنند؛ به این شکل میتوانید از شکلگیری حواشی و شایعهپراکنی میان آنها جلوگیری کنید.
- یادآوری اهداف و انتظارات سازمان
بهعنوان یک کارفرما، سعی کنید هر از گاهی اهداف اصلی سازمان را برای کارکنان خود توضیح دهید. اگر هم کارمند هستید، هدف خود از حضور و فعالیت در آن سازمان را به خودتان یادآوری کنید.
- فرهنگ تیم گرایی را تشویق کنید
شما می توانید با تشویق همکاری و پاداش های درون تیمی ارتباطات میان افراد سازمان را مستحکم کرده و آن ها را تشویق کنید تا دانش و منابع خود را در اختیار یک دیگر بگذارند. بدین ترتیب هم می توانید از بروز مشکلات بین افراد تیم جلوگیری کنید و هم انگیزه کارکنان را بالا برده و از میزان فشار کاری آن ها کم می کنید.
جمع بندی
اصطکاک سازمانی مفهومی است که میتواند درون یک سازمان شکل بگیرد و محیط کار را به فضایی ناخوشایند و حتی آزاردهنده تبدیل کند. این مفهوم به شایعهپراکنی و حواشی میان افراد اشاره دارد؛ مسائلی که بهتدریج باعث میشوند کارکنان انگیزه خود را برای کار از دست بدهند و نتوانند خروجی موفق و مطلوبی از ساعات کاری خود داشته باشند. در این مقاله، این مفهوم، عوامل ایجادکننده آن و همچنین چند راهکار ساده برای حل این مشکل را بررسی کردیم تا اگر با چنین مسئلهای مواجه هستید، بتوانید از این راهکارها کمک بگیرید.
نشانههای اصطکاک سازمانی در محیط کار
اصطکاک سازمانی فقط به اختلاف مستقیم میان کارکنان محدود نمیشود و میتواند در قالب رفتارهایی مانند شایعهپراکنی، صحبت پشت سر دیگران، گفتگوهای غیرضروری، جلسات کمفایده، انجام کارهای شخصی در ساعات کاری یا تلاش برای کسب امتیازهای نامشروع ظاهر شود. چنین فعالیتهایی بخشی از زمان و انرژی افراد را از وظایف اصلی سازمان دور میکنند و در نهایت باعث اتلاف منابع، کاهش تمرکز و از دست رفتن فرصتهای رشد میشوند.
اتلاف انرژی، استعداد و زمان کارکنان
یکی از زوایای مهم برای بررسی اصطکاک سازمانی، توجه به سه منبع انرژی، استعداد و زمان کارکنان است. زمانی که افراد بخش قابلتوجهی از توان ذهنی و ساعات کاری خود را صرف حواشی و نگرانیهای غیرمرتبط با وظایفشان میکنند، انرژی آنها کاهش مییابد و استعدادشان نیز بهدرستی در مسیر اهداف سازمان به کار گرفته نمیشود. حتی ایجاد مشکل در یکی از این سه حوزه میتواند سایر بخشها را نیز تحت تأثیر قرار دهد و بهرهوری فرد و سازمان را کاهش دهد.
نظرات کاربران