بررسی انواع بازار

ساختار بازار به عنوان پایه ای برای ارزیابی مناظر اقتصادی در قلمرو تجاری عمل می کند. درک عملکرد درونی شرکت ‌ها و بازار ها، کارشناسان و مدیران تجاری را قادر می‌ سازد تا به ‌روز رسانی‌ های صنعت، تغییرات سیاست‌ ها و قوانین را به‌طور موثر ارزیابی کنند. همچنین درک کنند که چگونه اقتصاد بر انتخاب ‌های محوری تأثیر می ‌گذارد. اگر به تازگی صاحب یک کسب و کار کوچک شده اید، بسیار مهم است که درباره انواع بازار ها تحقیق کنید و چگونگی و عملکرد آن ها را بدانید. ما در این راهنما به طور کامل به بررسی نحوه کار بازار ها و معرفی انواع آن پرداخته ایم تا شما بتوانید با مطالعه آن اطلاعات مفید و ارزشمندی را به دست بیاورید.

بازار چیست و چگونه کار می کند؟

بازار به فضایی گفته می‌شود که افراد برای تسهیل تجارت کالاها و خدمات در آن گرد هم می‌آیند. این افراد معمولا شامل خریداران و فروشندگان هستند. بازار می‌تواند به شکل یک مکان فیزیکی باشد، مانند یک فروشگاه آجر و ملات که تعاملات به‌صورت رو در رو انجام می‌شود، یا به شکل مجازی فعالیت کند؛ مانند یک بازار آنلاین که در آن خریداران و فروشندگان بدون هیچ‌گونه تماس فیزیکی با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند.

بازار مکانی است که در آن چندین طرف می‌توانند گرد هم آیند و در معاملات اقتصادی شرکت کنند، حتی اگر این معاملات شامل مناقصه قانونی نباشند. چنین معاملاتی ممکن است شامل مبادله کالا، خدمات، اطلاعات، ارز یا ترکیبی از آن‌ها باشد. در واقع، بازارها عرصه‌هایی هستند که خریداران و فروشندگان می‌توانند در آن‌ها حضور پیدا کنند، با یکدیگر تعامل داشته باشند و معاملات موردنظر خود را انجام دهند.

به‌طور معمول، برای انجام یک معامله حضور دو طرف ضروری است؛ اما وجود شخص ثالث می‌تواند برای ایجاد رقابت و حفظ تعادل در انواع بازار اهمیت داشته باشد. در شرایط رقابت کامل، تعداد زیادی از خریداران و فروشندگان فعال حضور دارند و سایر عوامل بازار نیز بر اساس فعالیت آن‌ها شکل می‌گیرند.

اصطلاح «بازار» بسته به زمینه، معانی مختلفی را در بر می گیرد. برای مثال، می تواند به بازار سهام، جایی که اوراق بهادار معامله می شود، اشاره کند. همچنین می تواند گروهی از افراد علاقه مند به خرید محصولات و خدمات خاص را در یک مکان خاص، مانند بازار مسکن بروکلین، توصیف نماید.

اقتصاد بازار که نقش بسزایی در شکل دادن به انواع بازار دارد، یک سیستم اقتصادی است که بر اساس عرضه و تقاضا عمل می کند. در این سیستم عواملی مانند سرمایه گذاری، تولید، توزیع و قیمت گذاری کالا ها و خدمات توسط مشاغل و افراد تعیین می شود. بر خلاف اقتصاد های برنامه ریزی شده یا دستوری که در آن دولت این جنبه ها را کنترل می کند، اقتصاد بازار برنامه ریزی نشده است. نمونه هایی از اقتصاد های بازار عبارت اند از: ایالات متحده، کانادا، بریتانیا و ژاپن.

انواع بازار ها

بازار انحصاری چیست و چه انواعی دارد؟

یکی از مهم‌ترین ساختارهای بازار، بازار انحصاری است که می‌تواند به شکل انحصار کامل فروش یا انحصار کامل خرید شکل بگیرد. در بازار انحصار کامل فروش، تنها یک تولیدکننده یا عرضه‌کننده وجود دارد و معمولا جایگزین نزدیکی برای محصول یا خدمت موردنظر در دسترس نیست؛ بنابراین فروشنده می‌تواند قدرت بیشتری در تعیین قیمت داشته باشد و ورود رقبای جدید نیز با موانع قابل‌توجهی همراه است. در مقابل، در بازار انحصار کامل خرید تنها یک خریدار اصلی وجود دارد و عرضه‌کنندگان ناچارند کالا یا خدمات خود را به همان خریدار ارائه کنند. برای مثال، ممکن است یک کارخانه قند خریدار تمام محصول چغندر قند یک استان یا منطقه باشد. شناخت این دو ساختار به درک بهتر نحوه توزیع قدرت میان خریداران و فروشندگان در انواع بازار کمک می‌کند.

بازار انحصار چندجانبه یا چندقطبی

بازار انحصار چندجانبه ساختاری است که در آن تعداد محدودی تولیدکننده یا فروشنده بخش عمده بازار را در اختیار دارند. محصولات این بنگاه‌ها ممکن است همگن یا متفاوت باشند، اما ویژگی مهم این بازار، وابستگی متقابل شرکت‌ها به یکدیگر است. به این معنا که تصمیم یک بنگاه درباره قیمت، میزان تولید یا ارائه یک راه‌حل جدید می‌تواند مستقیما بر فروش و سود سایر رقبا تأثیر بگذارد. به همین دلیل، شرکت‌های فعال در چنین بازاری هنگام تصمیم‌گیری باید واکنش احتمالی رقبا را نیز در نظر بگیرند و شرایط فعالیت آن‌ها معمولا با ریسک و عدم اطمینان بیشتری همراه است.

تفاوت رقابت کامل و رقابت انحصاری

در بازار رقابت کامل، محصولات شرکت‌ها همگن هستند و یک بنگاه به‌تنهایی قدرت تعیین قیمت بازار را ندارد؛ بنابراین اگر قیمت محصول خود را افزایش دهد، مشتریان می‌توانند به‌سادگی به سراغ سایر عرضه‌کنندگان بروند. در مقابل، در رقابت انحصاری محصولات با وجود شباهت، از نظر عواملی مانند کیفیت، نام تجاری، طراحی یا ویژگی‌های دیگر با یکدیگر تفاوت دارند. همین تمایز به شرکت‌ها اجازه می‌دهد تا حدودی بر قیمت محصولات خود کنترل داشته باشند و برای جذب مشتری از ابزارهایی مانند تبلیغات، برندسازی، استانداردهای کیفیت و ضمانت‌نامه‌ها استفاده کنند.

• رقابتی

رقابت خالص یک ساختار از انواع بازار است که مشخصه آن شرکت های کوچک و متعددی هستند که با یکدیگر رقابت می کنند. این شرکت ‌ها فاقد قدرت بازاریابی قابل ‌توجهی هستند و در نتیجه سطح بهینه ‌ای از بازده را تولید می ‌کنند، زیرا قادر به تاثیرگذاری بر قیمت ‌های بازار نیستند. محصولات ارائه شده توسط این شرکت ها از محصولات رقبای خود قابل تشخیص نیست و هیچ مانع قابل توجهی برای ورود یا خروج از بازار برای آن ها وجود ندارد.

اگرچه ساختار بازار رقابت خالص معمولا در دنیای واقعی یافت نمی شود؛ اما به عنوان یک مدل نظری عمل می کند که در درک صنایع با ویژگی های مشابه موثر است. اساسا، معیار مفیدی برای مقایسه و تضاد سایر ساختار های بازار ارائه می شود. نمونه هایی از ساختار های بازار که شباهت زیادی به رقابت خالص دارند شامل بازار های سهام، بازار های کشاورزی و بازار های صنایع دستی می شوند.

• رقابت انحصاری

رقابت انحصاری یکی دیگر از انواع بازار است که در آن شرکت‌های کوچک، مشابه شرایط رقابت خالص، با یکدیگر رقابت می‌کنند. با این حال، در رقابت انحصاری این شرکت‌ها محصولاتی مشابه اما تا حد زیادی متمایز عرضه می‌کنند. برخلاف رقابت خالص، در این ساختار تمرکز اصلی بر دستیابی به کمترین هزینه ممکن برای تولید بهینه نیست.

با توجه به این عوامل، شرکت هایی که در رقابت انحصاری قرار دارند، توانایی اعمال قدرت بازار و اعمال قیمت های بالاتر در محدوده معین را دارند. اگرچه محصولات تا حد زیادی شبیه به هم هستند، تفاوت های کوچک مبنایی برای استراتژی های بازاریابی و تبلیغات شرکت ها می شود. این تفاوت ها می تواند شامل سبک، نام تجاری، مکان، بسته بندی، تبلیغات، استراتژی های قیمت گذاری و موارد دیگر باشد.

نمونه‌هایی از صنایعی که در شرایط رقابت انحصاری فعالیت می‌کنند عبارت‌اند از: رستوران‌های فست فود، فروشگاه‌های لباس، شرکت‌های غلات صبحانه، بازارهای خدمات و تعمیرات، شرکت‌های آموزشی و سالن‌های زیبایی. اگرچه محصولات و خدمات ارائه‌شده توسط سالن‌های زیبایی ممکن است کاملا مشابه باشند، این کسب‌وکارها از طریق ارزش‌های پیشنهادی مانند کیفیت خدمات و قیمت‌گذاری جذاب، خود را از رقبا متمایز می‌کنند. آن‌ها حتی ممکن است محصولات زیبایی با نام تجاری را که در شرایط رقابت انحصاری قرار دارند تبلیغ کنند؛ زیرا تفاوت میان محصولات آرایشی و مو از نظر ماهیت و کاربرد آن‌ها اندک است.

تولیدکنندگان در شرایطی که امکان دستیابی به سود جذاب وجود داشته باشد، آزادی ورود به بازار را دارند. همچنین، در ساختار رقابت انحصاری، ورود به بازار و خروج از آن نسبتا آسان است.

جمع بندی

بازارها نقش مهمی در اقتصاد ایفا می‌کنند؛ زیرا بستری را برای دولت‌ها، مشاغل و افراد فراهم می‌سازند تا در خرید و فروش کالاها و خدمات مشارکت داشته باشند. با این حال، اهمیت بازارها فراتر از انجام معاملات است و آن‌ها نقشی حیاتی در تعیین قیمت کالاها و خدمات نیز بر عهده دارند. بازارها با فراهم کردن فضایی برای انجام معاملات، به واحدها امکان می‌دهند به سرمایه موردنیاز برای پیشبرد اهداف خود دسترسی پیدا کنند. این موضوع به نوبه خود باعث تقویت نوآوری می‌شود و به حفظ مزیت رقابتی در بازار کمک می‌کند.