معرفی انواع مدل مالی

مدل مالی مجموعه‌ای از آمار و اطلاعات است که به کمک آن می‌توان درباره اقدامات و مسیرهای آینده شرکت تصمیم‌گیری کرد و زمینه پیشرفت کسب‌وکار را فراهم ساخت. در این مقاله برای آشنایی بیشتر، انواع مدل مالی را معرفی کرده‌ایم.

انواع مدل مالی

• مدل سه بیانیه ای

  مدل رتبه‌بندی اعتباری

  مدل رتبه‌بندی اعتباری بر پایه مدل سه بیانیه‌ای ساخته می‌شود، اما برای انجام پیش‌بینی‌های سه تا پنج ساله توسعه بیشتری پیدا می‌کند. در این مدل علاوه بر اطلاعات مالی، عواملی مانند رشد آینده تقاضا در صنعت، قدرت و کیفیت مدیریت، کیفیت وثیقه‌ها و وضعیت حساب‌های بدهی جاری نیز بررسی می‌شوند. بانک‌ها می‌توانند هنگام درخواست وام توسط یک شرکت، از این مدل برای ارزیابی نرخ بهره قابل اعمال و ظرفیت وام‌گیری آن شرکت استفاده کنند.

ویژگی‌های اصلی مدل‌های مالی

مدل‌های مالی با توجه به هدف، نوع مسئله و کاربران نهایی می‌توانند از نظر شکل، ساختار و میزان پیچیدگی متفاوت باشند؛ با این حال، مدل‌های مالی استاندارد معمولا چند ویژگی مشترک دارند. پویا بودن یکی از مهم‌ترین این ویژگی‌ها است؛ یعنی با تغییر ورودی‌ها و مفروضات، محاسبات و نتایج مدل نیز تغییر می‌کنند. همچنین بین متغیرهای مختلف مدل یک زنجیره ارتباطی وجود دارد؛ برای مثال، تغییر نرخ رشد می‌تواند حجم فروش، درآمد، کمیسیون فروش و سایر هزینه‌های متغیر را تحت تاثیر قرار دهد. قابلیت پیش‌بینی آینده و امکان اجرای سناریوهای مختلف و تحلیل حساسیت نیز از دیگر ویژگی‌های مهم مدل‌های مالی محسوب می‌شوند.

مدل سه بیانیه ای، یکی از اساسی ترین، ساده ترین و محبوب ترین مدل مالی است. همان طور که از اسم آن پیداست، در این نوع مدل مالی سه واحد اصلی با عنوان های صورت در آمد، ترازنامه و جریان پول نقدی قرار دارد. همه این سه مورد به صورت پویا با فرمول های اکسل به یکدیگر مربوط می شوند. هدف اصلی از طراحی این مدل مالی، این است که بتوان تمامی مفروضات و تغییرات را در یک مدل اعمال کرد. این که چگونه بتوان این سه مورد را به هم مرتبط کرد، نیاز به دانش و مهارت های حسابداری، مالی و کار با برنامه اکسل دارد.

• مدل جریان نقدی تنزیل شده DCF

در میان انواع مدل مالی، این مدل به‌اختصار با نام DCF نیز شناخته می‌شود. مدل جریان نقدی تنزیل‌شده بر پایه مدل سه بیانیه‌ای ساخته می‌شود، اما تفاوت آن در این است که برای سنجش ارزش خالص فعلی یک کسب‌وکار مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای کار با این مدل از تابع XNPV اکسل استفاده می‌شود.

بهتر است بدانید که این مدل بیشتر در تحقیقات سهام و سایر حوزه‌های بازار سرمایه کاربرد دارد.

• مدل ادغام M&A

همان‌طور که از نام این مدل مشخص است، مدل ادغام یک مدل مالی پیشرفته به شمار می‌رود که معمولا برای بررسی فرایند ادغام شرکت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در میان انواع مدل مالی، در این مدل از یک برگه اکسل شامل سه بخش شرکت A + شرکت B = شرکت ادغام‌شده استفاده می‌شود. البته این ساختار تنها یک مثال بسیار ساده است و مدل ادغام می‌تواند پیچیدگی‌های بسیار زیادی داشته باشد و عوامل متعددی را در خود جای دهد. به همین دلیل، این مدل بیشتر در بانکداری‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

• مدل عرضه اولیه عمومی IPO

بانکداران، سرمایه‌گذاران و متخصصان شرکت‌ها، مدل‌های عرضه اولیه عمومی یا به‌اختصار IPO را طراحی می‌کنند. در میان انواع مدل مالی، این مدل بیشتر با هدف ارزش‌گذاری کسب‌وکار پیش از عرضه عمومی ساخته می‌شود. همچنین با استفاده از این مدل می‌توان تخمین زد که سرمایه‌گذاران برای خرید شرکت چه میزان پرداخت خواهند کرد.

• مدل خرید اهرمی LBO

مدل خرید اهرمی را شاید بتوان یکی از پیچیده ترین مدل های مالی دانست زیرا در این مدل نیازمند مدل سازی برنامه های بدهی شرکت و خیلی از موارد دیگر است. برای این که بهتر با انواع مدل مالی آشنا شوید، خوب است بدانید که مدل LBO یکی از چالش برانگیز ترین و در عین حال یکی از دقیق ترین مدل های مالی است.

• مدل مجموع قسمت ها

این مدل معمولا با در نظر گرفتن چندین مدل مالی DCF و جمع آن ها با هم ساخته می شود. در این نوع مدل مالی، هر مولفه ای که ممکن است برای تجزیه و تحلیل DCF مناسب نباشد، حذف می شود. برای درک بهتر این نوع مدل مالی فکر کنید که شما می توانید ارزش شرکت را A، خود شرکت را B و سرمایه گذاری های انجام شده در شرکت را نیز C نام گذاری کنید و سپس همه این ها را با بدهی های شرکت که با D نام گذاری شده است تفریق کنید تا به ارزش خالص شرکت دست پیدا کنید.

• مدل بودجه

  بازه زمانی در مدل بودجه

  مدل‌های بودجه معمولا بر اساس ارقام ماهانه یا سه‌ماهه طراحی می‌شوند و تمرکز اصلی آن‌ها اغلب بر صورت سود و زیان است. انتخاب بازه زمانی مناسب به نوع کسب‌وکار و هدف برنامه‌ریزی مالی بستگی دارد و می‌تواند به مدیران و متخصصان مالی کمک کند تا درآمدها، هزینه‌ها و نیازهای مالی شرکت را در دوره‌های مختلف بهتر پیش‌بینی و کنترل کنند.

در بین انواع مدل مالی، برخی از آن ها برای تخصیص بودجه ساخته می شوند و این مورد نیز برای همین کار است. مدل مالی بودجه، برای متخصصان برنامه ریزی و تحلیل مالی ساخته می شود تا بتوانند به کمک آن، برای سال آینده شرکت بودجه بندی کنند. البته مدل های بودجه می توانند بر اساس ماهانه یا هر بازه زمانی دیگری نیز طراحی شوند.

• مدل پیش بینی

  مدل قیمت‌گذاری اختیار معامله

  مدل قیمت‌گذاری اختیار معامله برای محاسبه ارزش نظری اختیارهای معامله مورد استفاده قرار می‌گیرد. مدل دوجمله‌ای و مدل بلک-شولز از شناخته‌شده‌ترین روش‌های این حوزه هستند که از محاسبات آماری برای ارزش‌گذاری استفاده می‌کنند. در این مدل‌ها پارامترهایی مانند قیمت پایه، قیمت اعمال و تعداد روزهای باقی‌مانده تا انقضای اختیار معامله در کنار مفروضاتی مانند نوسانات ضمنی بررسی می‌شوند. معامله‌گران حرفه‌ای اختیار معامله از این مدل‌ها برای ارزیابی ارزش اختیارها در زمان‌های مختلف استفاده می‌کنند.

در میان انواع مدل مالی، این مدل نیز برای متخصصان برنامه‌ریزی و تجزیه و تحلیل مالی طراحی می‌شود. همان‌طور که از نام آن مشخص است، مدل پیش‌بینی برای پیش‌بینی اقدامات و رویدادها ساخته می‌شود و به کمک آن، افراد شرکت می‌توانند پیامدهای هر اتفاق را تخمین بزنند. در بیشتر مواقع، این مدل در کنار مدل بودجه ساخته شده و هر دو با یکدیگر استفاده می‌شوند؛ البته در صورت نیاز می‌توان هر یک از آن‌ها را به‌صورت جداگانه طراحی و مورد استفاده قرار داد.

جمع بندی

مدل های مالی، می توانند برای کسب و کار ها بسیار مفید باشند زیرا از مدل های مالی می توان برای انجام کار های بسیار زیادی مانند پیش بینی اتفاقات یا تخصیص بودجه کمک گرفت. برای این که بیشتر با این موضوع آشنا شوید، انواع مدل مالی را نام بردیم و در مورد آن ها توضیح دادیم.

نرخ تنزیل در مدل DCF چگونه تعیین می‌شود؟

در مدل جریان نقدی تنزیل‌شده، ارزش یک شرکت یا سرمایه‌گذاری بر اساس ارزش خالص فعلی یا NPV جریان‌های نقدی آینده محاسبه می‌شود. برای تبدیل جریان‌های نقدی آینده به ارزش فعلی، باید از نرخ تنزیل مناسبی استفاده کرد که یکی از معیارهای رایج برای آن، متوسط وزنی هزینه سرمایه یا WACC است. این مدل علاوه بر ارزش‌گذاری شرکت‌ها، در بررسی حقوق صاحبان سهام، ارزش‌گذاری پروژه‌ها و ارزیابی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه نیز کاربرد دارد.

تاثیر ادغام و تملک بر سود هر سهم

یکی از کاربردهای مهم مدل ادغام و تملک M&A، بررسی تاثیر معامله بر سود هر سهم یا EPS شرکت خریدار است. در این تحلیل، EPS پس از انجام معامله با EPS فعلی شرکت مقایسه می‌شود. اگر EPS جدید بیشتر باشد، معامله می‌تواند موجب افزایش سود هر سهم شود و اگر مقدار آن کاهش پیدا کند، معامله اثر کاهشی بر EPS خواهد داشت. این نوع تحلیل به‌خصوص زمانی اهمیت پیدا می‌کند که دو شرکت برای افزایش سهم بازار، متنوع‌سازی فعالیت‌ها یا اهداف استراتژیک دیگر تصمیم به ادغام یا تملک بگیرند.